تبلیغات
طب سنتی و گیاه درمانی
 
تعداد مطالب :
تعداد نویسندگان :
آخرین بروز رسانی :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازدید :

‪Google+‬‏
 
 
نویسنده : فاطمه زهرا السادات
تاریخ : چهارشنبه 20 آذر 1392
نظرات

یكی از متدهای شیاتسو برای كنترل میزان اشتها در افراد دچار اضافه وزن و چاق، بهره‌گیری از ماساژگوش استبرای این منظور ماساژ بخش غضروفی گوش به بیماران توصیه می‌شودفردی كه تمایل دارد میزان غذای كمتری بخورد و اشتهایش را كنترل كند، باید هنگام نزدیك شدن وعده غذایی یك لقمه كوچك از غذا را بخورد تا اشتهای خود را تحریك كند. بعد از قسمت بیرونی، غضروف گوش درست بالای نرمه گوشرا به‌مدت 30 ثانیه بین دو انگشت شست و سبابه نگه دارد و 30 ثانیه آن را رها كند. این حركت را 3 دقیقه تكرار كند و بعد از یك ربع مابقی غذایش را میل كند. این كار كمك می‌كند تا فرد اشتهای كمتری برای خوردن غذا داشته باشد. این تكنیك را می‌توان قبل از خوردن هر وعده غذایی تكرار كرد. پس از مداومت بر این تكنیك به مرور گنجایش معده كم شده و به‌طور خودبه‌خود فرد غذای كمتری مصرف می‌كند.



نویسنده : فاطمه زهرا السادات
تاریخ : دوشنبه 13 خرداد 1392
نظرات
 برای تسكین سر دردها
 
بسیاری از تكنیك‌ها و متدهای درمانی ماساژ شیاتسو با الگوگیری از طبیعت ما انسان‌ها به‌وجود آمده است. به‌عنوان مثال اكثر مردم هنگام ابتلا به سردرد به‌طور ناخودآگاه دست‌های‌شان را به سمت شقیقه‌ها می‌برند و این ناحیه را ماساژ می‌دهند. بهترین شیوه برای استفاده از این تكنیك استفاده از انتهای بند اول انگشت و ابتدای بند دوم انگشت برای ماساژ این نقطه است. بنابراین به محض شروع سردرد با كمك انگشتان دست و با فشار اندكی با حركت‌های دایره‌وار می‌توانید از درد خلاص شوید.
 
  از آلزایمر پیشگیری كنید
 
افرادی كه احساس می‌كنند حافظه آن‌ها ضعیف است یا افرادی كه مایلند از ابتلا به فراموشی در سنین كهنسالی پیشگیری كنند، به راحتی با كمك ماساژ لاله گوش و انگشت شست خود می‌توانند علاوه بر تقویت حافظه از ابتلا به فراموشی نیز پیشگیری كنند. درمانگران این مكتب ماساژگودی پشت لاله گوش و همین‌طور ماساژ سرانگشت شست در هر دو دست را برای درمان و پیشگیری از ابتلا به فراموشی مفید می‌دانند.




فیلم نحوه ماساژ گوش


برچسب‌ها: ماساژ ,
نویسنده : فاطمه زهرا السادات
تاریخ : سه شنبه 7 خرداد 1392
نظرات
ورزش از نگاه طب سنتی ایران

ریاضت یا ورزش در طب سنتی ایران اهمیت فراوانی دارد به طوری‌که حکیم بوعلی سینا در کتاب قانون در بحث تدابیر مشترک، مهم‌ترین تدبیر در تندرستی را در درجه نخست، ورزش کردن و سپس تدبیر غذا و تدبیر خواب می‌داند و از این رو سخن خود را با تدبیر ورزش آغاز می‌کند.
حیات بدون غذا محال است و غذایی که تمامی آن جزء عضو گردد معمولاً وجود ندارد بلکه در هر مرحله از مراحل هضم بخشی از آن به صورت ماده زاید درمی‌آید و طبیعت می‌کوشد آن را از طریق مدفوع، ادرار، عرق و... از بدن دفع کند. اما همیشه مقدار کمی از این فضولات دفع نمی‌شود و در بدن باقی می‌ماند که به مرور زمان در بدن تجمع پیدا کرده، سبب بیماری می‌شود و بخارهای این مواد باقی‌مانده مزاج گوهر روح را تباه می‌گردانند. به این جهت چاره‌ای جز این نیست که آنها را از بدن بیرون برانیم. بیرون راندن مواد از بدن به چند طریق صورت می‌گیرد:
- اگر آنها را به وسیله داروهای سمی از بدن دفع کنیم، خود داروی سمی حرارت غریزی را کاهش می‌دهد. اگر دفع آنها با داروی غیرسمی ممکن باشد باز بار سنگینی بر طبیعت است. گذشته از آن، دارو در عین حال که مواد زاید را می‌راند، خلط پسندیده و رطوبت غریزی را که گوهرزندگی است از آسیب خود مصون نمی‌دارد و مقداری از آنها را نیز بیرون می‌راند و بر اثر آن، نیروی اندام‌های اصلی و اندام‌های خدمتگزار کاهش می‌یابد. بهترین راه برای دفع این مواد زاید، ورزش و حرکت بدنی است.
- ورزش حرکتی است تابع اراده. هرگاه که مردم حرکت کنند، اندام‌ها از حرکت گرم می‌شوند و حرارت غریزی برمی‌افروزد و تازه می‌شود. چنین حرکتی را ریاضت (ورزش) می‌گویند.

ورزش فواید دیگری نیز دارد:
1- ورزش حرارت ملایم پدید می‌آورد و مواد دفعی را روز به روز می‌گدازد و به طور منظم و مرتب آنها را از جای خود می‌لغزاند و به بیرون راندن آنها کمک می‌کند و نمی‌گذارد هر روز قسمتی باقی بماند و جمع شود و تأثیر بدی بگذارد.
2- چنانچه گفتیم ورزش تولید حرارت می‌کند و حرارت غریزی را افزونی می‌دهد. بر اثر ورزش مفاصل، وترها، رباط‌ها و عضلات محکم می‌گردند.
3- اندام‌ها بر اثر ورزش برای پذیرش غذا آمادگی بیشتری می‌یابند، زیرا مواد دفعی آنها دفع شده و جای غذا خالی مانده است.
4- نیروهای جاذبه و دافعه اعضای بدن بر اثر ورزش به حركت درمی‌آیند، اندام‌ها به نرمش درمی‌آیند، رطوبت‌های بدن رقیق می‌گردند و مسامات (منافذ ریز بدن) فراخ‌تر می‌شوند.

ویژگی‌ها و شرایط ورزش مناسب
- ورزش معتدل كه اعضا و حرارت غریزی را تقویت می‌كند آن است كه پوست، سرخ و تنفس، تند شود و تعرّق ایجاد كند. هرگاه تندی نفس و تعریق به افراط برسد باید ورزش قطع شود، زیرا سبب ضعف حرارت غریزی می‌گردد.
- بهترین اوقات ورزش، پس از خروج غذا از معده و كامل شدن هضم معدی است. ورزش بلافاصله پس از غذا مضر است. همچنین ورزش حین گرسنگی نیز توصیه نمی‌شود.
- پیش از ورزش بهتر است مدفوع و ادرار دفع شود.
- در افراد با مزاج گرم و خشك ورزش‌های سنگین مضر است و سبب بروز بیماری می‌گردد.
- بهترین زمان ورزش در فصل بهار نزدیك ظهر، در تابستان اول روز و در زمستان آخر روز است.
- شروع ورزش باید با حركات آهسته باشد و به‌تدریج حركات سخت‌تر شوند و به حدی برسد كه قوّت فرد ورزشكار می‌تواند تحمّل كند و سپس دوباره به تدریج آهسته‌تر شود تا فرد از ورزش باز ایستد.
- در طب سنتی توصیه شده است پیش از شروع ورزش، دست و پا و پشت فرد ورزشکار را با دست و یا با پارچه زبر بمالند و با روغن بادام یا روغن كنجد تازه عصب‌ها و عضلات را چرب كنند و به آهستگی بمالند، چرا كه این کار حرارت غریزی را اندكی برمی‌انگیزد و منافذ را گشاد می‌كند و فضولات را به سوی پوست می‌كشد تا با ورزش تحلیل یابد. البته فردی كه عضله‌های او نرم باشد و غذای غلیظ نخورده باشد به چنین مالشی نیاز ندارد.
- توصیه شده که وقتی ورزش تمام می‌شود فرد به گرمابه برود و با آب ولرم، چنانچه پوست را خوش آید، خود را شستشو كند و بار دیگر دست و پا و عضله‌های وی را به نرمی بمالند تا باقی فضولات كه با حركت ورزش گداخته شده‌اند از مسام (منافذ) پوست بیرون آیند و به تحلیل روند.

انواع ورزش
ورزش به دو نوع عام و خاص تقسیم می‌شود. ورزش عام شامل تمام بدن و اعضای آن است و نفع آن به كل بدن می‌رسد مانند دویدن و كشتی‌گرفتن ولی ورزش خاص مخصوص به عضو خاص است مانند وزنه‌برداری برای دست‌ها، آواز خواندن برای حنجره یا نگاه کردن به دورها یا چیزهای ریز برای چشم‌ها و....

اثرات ورزش
1- كاهش خطر ابتلا به بیماری‌های کشنده مانند بیمارهای قلبی، سكته مغزی و سرطان
2- كنترل یا پیشگیری از ایجاد بسیاری از بیماری‌ها
3- افزایش توانایی روانی 
4- بهبود وضعیت خواب و افزایش انرژی
5- از بین رفتن افسردگی و كنترل اضطراب 
6- كنترل وزن، افزایش خودباوری، بهبود ظاهر و سلامت
ورزش و بیماری قلبی و عروقی: 
1- ورزش باعث كاهش فشار خون می‌شود.
2- ورزش از تصلب شرایین پیشگیری می‌كند.
3- ورزش ایجاد پلاك‌های كلسترول را كه باعث انسداد شریان‌ها و افزایش خطر بروز سكته قلبی و مغزی می‌شوند، كاهش می‌دهد.

ورزش و سرطان:
1- ورزش از چاقی كه عامل مهمی در ابتلا به برخی انواع سرطان است، جلوگیری می‌كند.
2- ورزش سطح ایمنی بدن را افزایش می‌دهد.
3- ورزش آنزیم‌های آنتی‌اكسیدان را كه سلول‌ها را از آسیب رادیكال‌های آزاد حفظ می‌كنند، فعال می‌كند.

ورزش و دیابت:
1- ورزش حساسیت به انسولین را افزایش می‌دهد.
2- ورزش قند خون را كنترل می‌كند.
3- ورزش چربی بدن را كاهش می‌دهد.

ورزش و افسردگی:
1- ورزش می‌تواند در پیشگیری از افسردگی كمك كند.
2- گاهی ورزش می‌تواند به اندازه دارو‌های ضدافسردگی مؤثر باشد، گرچه اثرش دیرتر ظاهر می‌شود.
3- ورزش مشكلات جسمی را كاهش می‌دهد و موجب احساس بهتر فرد نسبت به خودش می‌شود.
4- ورزش خواب را بهبود می‌بخشد.
5- ورزش وزن را كنترل می‌كند و اعتماد به نفس را بالا می‌برد.

اثرات ذهنی و روانی ورزش:
- فواید كوتاه‌مدت:
1) افزایش هوشیاری 2) بهبود حافظه 3) بهبود عملكرد هوشی 4) افزایش خلاقیّت
- فواید درازمدت: 
كاهش افت عملكرد روانی و حافظه كوتاه‌مدت ناشی از افزایش سن یا بازگشت آنها به حد طبیعی

منابع:
1- قانون در طب، شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا، ترجمه عبدالرحمن شرفکندی (هژار)، انتشارات سروش، 1370
2- ذخیره خوارزمشاهی، سید اسماعیل جرجانی، به کوشش سعیدی سیرجانی، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، 1355
3- مروری بر کلیات طب سنتی ایران- ویرایش دوم، دکتر محسن ناصری، دکتر حسین رضایی‌زاده، دکتر رسول چوپانی و دکتر مجید انوشیروانی، طرح احیای میراث مکتوب طب سنتی ایران، نشر شهر، تهران، 1388

برچسب‌ها: ورزش ,
نویسنده : فاطمه زهرا السادات
تاریخ : سه شنبه 7 خرداد 1392
نظرات
درمان با عسل و دارچین

2 ماده‌ای که با خواص شفادهنده منحصر به فرد خود، زمان زیادی است که به‌عنوان یک درمان خانگی مورد استفاده قرار می‌گیرند. اسانس دارچین و آنزیم عسل، غذاهایی ضد‌میکروبی هستند که از رشد باکتری و قارچ جلوگیری به عمل می‌آورند.

این دو نه‌تنها به‌عنوان نوشیدنی‌های خوش‌طعم و دارو مورد استفاده قرار می‌گیرند بلکه همچنین عناصری معطر هستند و به‌عنوان جایگزینی برای طعم دهنده‌های سنتی غذا مورد استفاده قرار می‌گیرند و این به‌دلیل خاصیت ضد‌میکروبی مؤثر آنهاست. مردم ادعا می‌کنند که ترکیب این دو، شفادهنده‌ای طبیعی برای بسیاری از بیماری‌ها و فرمولی است که فواید سلامتی بسیاری در خود دارد:

بیماری‌های قلبی: عسل و پودر دارچین را روی نان بمالید و از آن به‌طور منظم به‌عنوان صبحانه به جای مربا یا کره استفاده کنید.

التهاب مفصل: ترکیب این دو را روی بخشی از بدن که درد می‌کند بمالید و آن را به آرامی ماساژ دهید.

ریزش مو: قبل از حمام کردن، ترکیبی از روغن زیتون گرم، یک قاشق غذاخوری عسل و یک قاشق چایخوری پودر دارچین را تهیه کرده و روی موها بمالید، آن را برای 15‌دقیقه رها کنید و سپس آن را بشویید.

عفونت مثانه: پودر دارچین و عسل را در یک لیوان آب گرم مخلوط کنید و بنوشید.

دندان درد: ترکیبی از این دو را روی دندانی که درد می‌کند، قرار دهید.

کلسترول: ترکیب این دو را با آب جوش یا چای سبز مخلوط کرده و بنوشید.

سرماخوردگی: در طول فصل زمستان، برای حفاظت از دستگاه ایمنی خود، ترکیبی از عسل و پودر دارچین را با آب ولرم به‌طور مرتب استفاده کرده و بنوشید.

سوء‌هاضمه: کمی پودر دارچین را روی یک قاشق غذاخوری از عسل بپاشید و قبل از اینکه غذایی بخورید، مصرف کنید. با این کار قدرت اسیدی معده خود را افزایش می‌دهید.

طول عمر: به‌طور منظم از چایی که با ترکیبی از عسل و پودر دارچین مخلوط شده است، استفاده کنید.

جوش: عسل را با پودر دارچین مخلوط کرده و قبل از خواب روی جوش‌هایتان بمالید. صبح بعد صورت خود را بشویید.

چاقی: برای کاهش وزن خود، هر روز صبح، نیم ساعت قبل از خوردن صبحانه، یک قاشق چایخوری عسل با نیم قاشق چایخوری پودر دارچین را در یک لیوان آب جوش مخلوط کرده و بنوشید. معده باید خالی باشد.

بوی بد دهان: غرغره کردن با عسل و پودر دارچینی که با آب جوش مخلوط شده باشند، سبب می‌شود تا دهان شما در طول روز بوی بد ندهد و خوشبو باقی بماند.

از بین بردن اثر خارش نیش های حشرات : مخلوطی از یک سهم عسل، ٢ سهم آب ولرم و یک قاشق چای خوری پودر دارچین را روی قسمتی از بدن که احساس خارش می کنید،قرار دهید خارش و درد در عرض یک یا ٢ دقیقه فروکش خواهد کرد. 

از بین بردن عفونت مثانه: 2 قاشق غذاخوری عسل به همراه یک قاشق چای خوری پودر دارچین را با مقداری آب ولرم حل کنید و آن را بنوشید.این روش باعث می شود که میکروب های مثانه از بین برود. 

درمان ناباروری: برای برطرف کردن این مشکل،به مردان توصیه می شود ٢ قاشق غذاخوری عسل را قبل از خواب میل کنند.در کشورهای چین،ژاپن و خاوردور که با مشکل ناباروری مواجه اند،در طول روز مخلوطی از مقداری پودر دارچین و یک دوم قاشق چای خوری عسل را به طور مرتب روی لثه و داخل دهان خود قرار می دهند تا مخلوط حاصل از طریق بزاق وارد بدن شود.زوجی که مدت ١٤ سال بچه دار نمی شدند با شروع مصرف عسل و دارچین پس از مدت کوتاهی صاحب دوقلو شدند. 

تقویت سیستم ایمنی: استفاده روزانه از عسل و پودر دارچین سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و بدن را از حمله باکتری و ویروس محافظت می کند.دانشمندان دریافتند که عسل دارای مقدار زیادی ویتامین و آهن است.مصرف مداوم عسل گلبول های سفید خون را تقویت می کند تا بتواند با باکتری ها و بیماری های ویروسی مقابله کند. 

از بین بردن خستگی مفرط: مصرف نصف قاشق غذاخوری عسل و مقداری پودر دارچین در یک لیوان آب اول صبح و بعد از ظهر که بدن با افت نشاط روبه رو است طی یک هفته نیروی حیاتی بدن را افزایش می دهد. 

پودر دارچین به افزایش میزان انسولین در بدن کمک می‌کند و این توانایی را دارد تا فعالیت انسولین را در بدن تا 20‌برابر افزایش دهد و برای افرادی که از سطح قند خون بالایی برخوردار هستند، بسیار مفید است (افراد چاق و بیماران دیابتی). عسل نیز به سوخت و ساز کلسترول نامطلوب و اسید چرب کمک شایان توجهی می‌کند، مکانیسم سوخت رسانی بدن را فراهم می‌کند، سطح قند خون را در حد متعادل نگاه می‌دارد و به هورمون‌های بازیابی بدن اجازه می‌دهد تا چربی‌های ذخیره شده اضافی را بسوزانند.

منبع:parsiteb.com

برچسب‌ها: عسل درمانی ,
نویسنده : فاطمه زهرا السادات
تاریخ : سه شنبه 7 خرداد 1392
نظرات
تدابیر کلّی در آلودگی هوا بر پایۀ آموزه‌های حکیمان طب ایرانی

آلودگی هوا با مشخصات امروزی، پدیده‌ای جدید است که در گذشته به این شکل سابقه نداشته است، با این حال بر پایۀ آموزه‌های حکیمان و با نگاه به طب مدرن و ناتروپاتی می‌توان به‌شکل گذرا، این پرهیزها و توصیه‌ها را در این شرایط ارائه کرد:

پرهیزها:
=======
1. پرهیز از ورود مواد زاید و سمّی دیگر، که نهایتاً انباشت سموم را در بدن افزایش می‌دهند: 
مانند پرهیز از مصرف سیگار و قلیان؛ استفاده نکردن از حشره‌کش در محیط، و پرهیز از پخت‌وپز بدون تهویۀ مناسب در آشپزخانه، 
و پرهیز از مصرف غذاهای مانده، گوشت‌های صنعتی و خوراکی‌های حاوی مواد نگهدارنده، روغن‌های چندبار حرارت‌دیده مانند فست‌فودهای سرخ‌شدۀ بازاری، تنقّلات بازاری مانند چیپس و پفک.

2. پرهیز از همۀ اموری که غلظت خون (در معنای کلّی آن، و نه فقط پُلی‌سایتمی) را افزایش می‌دهند: مانند مصرف گوشت گاو، عدس، بادنجان به‌خصوص میرزاقاسمی، گوشت‌های صنعتی، غذاهای خمیری مثل ماکارونی، و غذاهای چرب و سنگین مثل کلّه‌پاچه.

3. پرهیز از همۀ اموری که یبوست‌آور هستند و دفع موادّ زاید از طریق روده را کاهش می‌دهند مانند غذاهای خشک، عدس‌پلو، موز سفت، میوه‌های ترش مانند به ترش و انار ترش، سنجد، خرمالوی گس.

4. پرهیز از آرایش‌های سنگین که همین تنفس اندک پوست را نیز کاهش می‌دهند.

5. پرهیز از همۀ اموری که نیروی عمومی بدن را کاهش می‌دهند مانند خواب ناکافی، شب‌زنده‌داری، ورزش شدید و طولانی، زیاده‌روی جنسی، مواجهه با هوای بسیار سرد، مواجهۀ طولانی با تابش‌های الکترومگنتیک به‌خصوص رایانه و تلفن همراه.

توصیه‌ها:
=======
به طور کلّی توصیه می‌شود در شرایط آلودگی هوا، از خوراک‌ها و روش‌هایی استفاده شود که از راه‌های گوناگون، آثار زیان‌آور مواد آلاینده را کاهش می‌دهند. این راه‌ها به‌ بیان کلّی عبارت‌اند از:
اثرات آنتی ‌اکسیداتیو و Scavengering، بهبود گردش خون مرکزی و محیطی، تقویت مخاطات و راه‌های تنفسی، انبساط راه‌های هوایی، انبساط عروق خونی، اعتدال قوام خون، لینت مزاج، دفع برخی متابولیت‌های سمّی، تقویت سیستم عصبی مرکزی و قلب). 
بدین ترتیب مصرف این خوراکی‌ها سودمند است:
- سیب شیرین
- انار شیرین یا کمی مایل به ترشی
- پرتقال شیرین
- سالاد کاهو، هویج رنده‌شده، روغن زیتون با کمی آب نارنج طبیعی
- سوپ‌های سبزیجات همراه با زرشک، هویج رنده‌شده، شلغم، و به
- دمنوش آویشن شیرازی به‌ویژه برای مبتلایان آسم و برونشیت
- دمنوش گل گاوزبان همراه ریشۀ سنبل‌الطیب و بهارنارنج، به‌ویژه برای افسردگان، و افراد مبتلا به پرفشاری خون.

و نیز:
- بوییدن گلاب و عرق بهارنارنج، بوییدن برگ شمعدانی عطری، سیب، و به.

برچسب‌ها: تدابیر حفظ الصحه ,
نویسنده : فاطمه زهرا السادات
تاریخ : سه شنبه 7 خرداد 1392
نظرات
دستورات برای حفظ صحت بدن

1- خواب اول شب
2- سحر خیزی 
3- بیدار ماندن بین الطلوعین 
میگویند هوای بین الطلوعین هوای بهشت است و بسیار انرژی زا و برای تقویت اعصاب فوق العاده مفید می باشد.
* بعد از بیدار شدن از خواب اول باید دندان ها شست. سپس باید یك لیوان آب نوشیده شود كه باعث نرمی مزاج و رفع یبوست میشود . بعد از نوشیدن آب و اقامه نماز صبح 21 عدد مویز یا یك عدد سیب میل شود.
4- 15 دقیقه نرمش بعد از نماز صبح
5- سه بار نفس عمیق بین الطلوعین
6- صبحانه باید زود و مقوی مصرف شود
7- شام سبك خورده شود
8- غذا زیاد جویده شود
9- پرهیز از كم خوری و پر خوری
10- استنشاق 5 بار در روز هر بار 3 دفعه: كف دست را از آلودگی پاك كرده و آن را پر از آب كرده و آب را تا جایی كه میتوانیم از بینی مان بالا می كشیم و مجرای تنفسی را تمیز میكنیم.
11- یك روز در میان دوش با آب ولرم
12- هر روز 20 دقیقه پیاده روی
13- تفریح سالم ( گردش با دوستان سالم و متقی ، بازی فوتبال یا والیبال و یا...)
14- ورزش نسبتاً سنگین هفته ای 3 روز
15- برای كسانی كه ضعف اعصاب شدید دارند و احیاناً قرص اعصاب مصرف می كنند علاوه بر عمل دقیق به برنامه های فوق دم كرده گل گاو زبان و سنبل الطیب و لیمو خشك و نبات را مصرف كنند.(شب ها قبل از خواب )

برچسب‌ها: تدابیر حفظ الصحه ,
نویسنده : فاطمه زهرا السادات
تاریخ : جمعه 23 فروردین 1392
نظرات
تعریف ارکان

قبل از آنکه به تعریف مزاج بپردازیم لازم است که با چند اصطلاح در طب سنتی آشنا شویم. 
از دیدگاه طب سنتی عوامل تشکیل دهنده جهان خلقت و بدن انسان، چهار عنصر اصلی به شرح ذیل می باشند، به عبارتی دیگر اجزای اولیه بدن انسان و غیر انسان از اجسام بسیطی تشکیل شده اند که غیر قابل تقسیم به اجسام مختلفه دیگر می باشند که به آنها ارکان گفته می شود.

الف ) آتش که گرم و خشک است . ب ) هوا که گرم و تر است . ج ) آب که سرد و تر است . د ) خاک که سرد و خشک است.

تعریف مزاج:

هرگاه اجزای یک ارکان با دیگری در آمیزد به نوعی که اثر کند یکی در دیگری به قوت های خود که ضد هم اند و هر یکی تیزی دیگری را بشکند، همانندی فعل و انفعال در اجزا آن مرکب به حدی برسد که در همه اجزا کیفیتی یکسان پیدا گردد.
این کیفیت مرکب را مزاج گویند.
مزاج همان طبع است و آنرا نباید با خلط یا رکن اشتباه کنید، مزاج جسم نیست. بلکه گرمی، سردی، خشکی، و تری را مزاج گویند.

انواع مزاج:

مزاج چون از ترکیب ارکان با یکدیگر پدید می آید لذا بسته به میزان ترکیب هر رکن، مزاج متفاوتی حاصل می گردد ولی اگر بخواهیم مزاجها را دسته بندی نماییم چون تعداد چهار رکن در هم ترکیب می شوند، مزاجهای اصلی را می توان در نه طبقه به شرح ذیل دسته بندی کرد:
1- در تعدادی رکن آتش بیشتر ازسایر ارکان است این افراد مزاج گرم و خشک دارند آن ها را صفراوی می گویند.
2- در تعدادی رکن هوا بیشتر از سایر ارکان است این افراد مزاج گرم و تر دارند آن ها را دموی می گویند.
3- در تعدادی رکن آب بیشتر است این افراد مزاج سرد و تر دارند، لذا آن ها را بلغمی می گویند.
4- در تعدادی رکن خاک بیشتر است این افراد مزاج سرد و خشک دارند که آن ها را سوداوی می گویند.
5- در تعدادی نیز این ارکان نسبتاً در حالت تعادل هستند این افراد مزاج معتدل دارند.
6- در تعدادی ارکان آتش و هوا بیشتر از سایر ارکان هستند این افراد مزاج گرم دارند و از لحاظ تری و خشکی معتدل هستند.
7- در تعدادی ارکان هوا و آب بیشتر از سایر ارکان هستند این افراد مزاج تر دارند و از لحاظ گرمی و سردی معتدل هستند.
8- در تعدادی ارکان آب و خاک بیشتر است این افراد مزاج سرد دارند و از لحاظ تری و خشکی معتدل هستند.
9- در تعدادی ارکان خاک و آتش بیشتر است این افراد مزاج خشک دارند و از لحاظ گرمی و سردی معتدل هستند.
بنابراین هر فرد از بدو تولدش دارای حرارت و رطوبت غریزی می باشد که به آن مزاج اصلی یا جبلی می گویند.



 
 
بجشکی بیشه ای بود که تندرستی آدیمان را نگاه دارذ و جُون رفته بود باز آرذ، از روی علم و عمل.
(تعریف طب در کتاب هدایه المتعلمین)

فاطمه زهرا السادات